«Ταινία ‘Ο Δεκάλογος – The Decalogue’, του Κριστόφ Κισλόφκσι», γράφει η Ρόρη Μάτη

Krzysztof_Kieślowski_Portrait_1994

Krzysztof_Kieślowski_Portrait_1994

Η σημερινή  ταινία δεν είναι μία. Είναι δέκα!

Εμμονικά έψαχνα τον «Δεκάλογο» του Κριστόφ Κισλόφκσι.

Είχα δει μόνο τις δύο από τις ωριαίες περίπου τηλεταινίες, που είχαν βγει στην μεγάλη οθόνη.

Θεωρώ το Δεκάλογο έργο ζωής του Κισλόφσκι, αν και ακολούθησαν και άλλα αριστουργήματά του. Η εποχή που τις γύρισε για την Πολωνική τηλεόραση ήταν εποχή Γιαρουζέλσκι, με ότι αυτό συνεπάγονταν για την ελευθερία της έκφρασης σε κάθε μορφή τέχνης.

Δανείζω τις δέκα ταινίες, που τις βρήκε και μου τις έγραψε φίλος που βρίσκει τα πάντα!

Ο Δεκάλογος του Κισλόφσκι – The Decalogue (1989)

Έχετε ακουστά το Δεκάλογο του Κισλόφσκι, που είναι μια σειρά δέκα ταινιών γυρισμένων για την πολωνική τηλεόραση στα τέλη της δεκαετίας του ’80 με σκηνοθέτη τον Κριστόφ Κισλόφσκι και οι οποίες ταινίες είναι βασισμένες στις δέκα εντολές της Παλαιάς Διαθήκης;

To 1988 ο Κριστόφ Κισλόφσκι, εμβληματική μορφή του ευρωπαϊκού κινηματογράφου, γράφει και σκηνοθετεί για λογαριασμό της πολωνικής τηλεόρασης δέκα τηλεταινίες. Κάθε ταινία έχει ως θέμα της ένα από τα απαγορευτικά σχήματα των δέκα εντολών της Παλιάς Διαθήκης. Όλες μαζί συνθέτουν το κινηματογραφικό αριστούργημα «Δεκάλογος», που εντυπωσίασε κοινό και κριτικούς, όπου κι αν προβλήθηκε, για το υπαρξιακό του βάθος.

Σε αυτές τις ιστορίες παρουσιάζονται οι ανθρώπινες αδυναμίες, τα ηθικά διλήμματα και οι φιλοσοφικές αναζητήσεις για τη ζωή και το θάνατο, μέσα από την πορεία απλών ανθρώπων της Πολωνίας. Παρότι η κάθε ταινία είναι ανεξάρτητη, αρκετές έχουν γυριστεί στο ίδιο μεγάλο κτιριακό συγκρότημα της Βαρσοβίας με χαρακτήρες να γνωρίζονται μεταξύ τους. Ένας από αυτούς, πιθανώς μεταφυσικός, παρακολουθεί τους ήρωες από μακριά -ιδιαίτερα σε σημαντικά σημεία της πλοκής- αλλά ποτέ δεν επεμβαίνει.

Η σειρά παραμένει μέχρι και σήμερα υποδειγματική για τις δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει η λειτουργία της τηλεόρασης. Σε πολλές χώρες του κόσμου και στην Ελλάδα οι δύο τηλεταινίες «Μικρή ερωτική ιστορία» και «Μικρή ιστορία για φόνο» (πέμπτη κι έκτη αντίστοιχα) διανεμήθηκαν στις κινηματογραφικές αίθουσες και εντυπωσίασαν.
Ο Δεκάλογος, πάνω στον οποίο βασίζονται οι ταινίες:
1. Αγάπα τον Ένα και Μοναδικό Θεό

2. Μη Συκοφαντήσεις τον Πλησίον σου

3. Να Σέβεσαι την Ημέρα του Κυρίου

4. Τίμα τον Πατέρα σου και την Μητέρα σου

5. Ου Φονεύσεις

6. Μην Επιθυμείς τα Πλούτη

7. Ου Κλέψεις

8. Ου Ψευδομαρτυρήσεις

9. Μην Επιθυμήσεις τη Γυναίκα του Πλησίον σου

10.Μην Επιθυμήσεις τα Αγαθά του Πλησίον σου

Δεκάλογος I – «Τίμα τον ένα και μοναδικό Θεό σου»
Στην πρώτη ταινία της σειράς, ένας καθηγητής πανεπιστημίου μαθαίνει στο μικρό του γιο να σκέφτεται με βάση τη λογική και του διδάσκει την επιστημονική μέθοδο, όμως τελικά έρχεται αντιμέτωπος με την απρόβλεπτη μοίρα. Η φύση περιφρονεί τη λογική, με τραγικά αποτελέσματα.

Δεκάλογος II – «Δεν πρέπει να καταχράσαι το όνομα του Θεού σου»
Στη δεύτερη δημιουργία του Κριστόφ Κισλόφσκι , η ηρωίδα επισκέπτεται τον βαριά άρρωστο άντρα της στο νοσοκομείο. Είναι έγκυος και ίσως αυτή να είναι η τελευταία της ευκαιρία για να αποκτήσει παιδί, αλλά δεν είναι ο άντρας της ο πατέρας.
Ρωτάει τον διευθυντή της πτέρυγας και γιατρό του, αν ο άντρας της θα πεθάνει. Αν ζήσει, θα κάνει έκτρωση. Αν πεθάνει, τότε είναι ελεύθερη να κρατήσει το παιδί. Πώς μπορεί όμως ο γιατρός να αποφασίσει για τη ζωή η το θάνατο ενός αγέννητου παιδιού;
Ο σκηνοθέτης εντοπίζει τη δεύτερη εντολή του Δεκαλόγου («Δεν θα πρέπει να καταχράσαι το όνομα του Θεού σου») στα βαθύτερα ηθικά διλήμματα που αφορούν στη ζωή και στο θάνατο.

Δεκάλογος III – «Κράτα Ιερή τη μέρα του Κυρίου»
Παραμονή Χριστουγέννων, μια νύχτα που οι οικογένειες βρίσκονται μαζί και κανείς δε θέλει να μένει μόνος. Η Εύα επισκέπτεται των πρώην εραστή της Ζάους αργά το βράδυ έξω από σπίτι του. Τα παιδιά του έχουν κοιμηθεί και το γιορτινό τραπέζι έχει σχεδόν τελειώσει. Την ακολουθεί και χωρίζουν το ξημέρωμα.

Δεκάλογος IV – «Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου»
Η Άνκα είναι 20 χρονών και σπουδάζει στη δραματική σχολή. Η μητέρα της έχει πεθάνει εδώ και χρόνια και η ίδια ζει μαζί με τον πατέρα της, τον Μίχαλ, ο οποίος συχνά φεύγει μακριά σε επαγγελματικά ταξίδια. Στο τελευταίο του ταξίδι, η Άνκα βρίσκει έναν φάκελο στο δωμάτιό του, πάνω στον οποίον υπάρχει η επιγραφή: «Να μην ανοιχτεί πριν απ’ το θάνατό μου».
Από το σημείο αυτό ο Κριστόφ Κισλόφσκι συνθέτει μια τολμηρή κι ανατρεπτική πλοκή πάνω στο θέμα της τέταρτης εντολής του Δεκαλόγου: «τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου».

Δεκάλογος V: Μικρή ιστορία για φόνο («Ου φονεύσεις»)
Οι άνθρωποι επινόησαν τον νόμο για να διέπει τις σχέσεις τους. Ο νόμος ορίζει ποιοι είμαστε και πώς πρέπει να ζούμε. Ή τον τηρούμε, ή τον παραβαίνουμε. Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος. Η ελευθερία του περιορίζεται μόνο απ’ την ελευθερία των άλλων. Τιμωρία ίσον εκδίκηση, ιδίως όταν στόχο έχει να πραγματοποιήσει κι όχι να αποτρέψει ένα έγκλημα. Για ποιον παίρνει εκδίκηση ο νόμος; Στο όνομα των αθώων; Οι αθώοι ορίζουν τους κανόνες;

Βαρσοβία, 1988. Ένας οδηγός ταξί πλένει το αμάξι του. Ο Γιάσεκ, ένας νεαρός επαρχιώτης, περιπλανιέται στην πόλη. Ο Πιότρ, ένας νέος δικηγόρος, ετοιμάζεται να δώσει τις τελευταίες εξετάσεις για να πάρει την άδεια άσκησης του επαγγέλματος. Ένας φόνος, μια σύλληψη και μια καταδίκη σε θάνατο ενώνουν τις μοίρες των τριών ανθρώπων…

Ο Κριστόφ Κισλόφσκι, στην πρώτη από τις δύο τηλεταινίες του Δεκαλόγου που έφτασαν μέχρι τις κινηματογραφικές αίθουσες και ίσως στη μοναδική από τις δέκα με ξεκάθαρο πολιτικό μήνυμα, εκφράζει την αντίθεσή του στη θανατική καταδίκη.

Βραβείο της Επιτροπής και Βραβείο FIPRESCI στο Φεστιβάλ Κανών, 1988.

Δεκάλογος VI – «Μικρή ιστορία για τον έρωτα»
Στη δεύτερη τηλεταινία που προβλήθηκε στις κινηματογραφικές αίθουσες, από τις δέκα του Δεκαλόγου, ο Πολωνός σκηνοθέτης Κριστόφ Κισλόφσκι εξετάζει, με αφορμή την έκτη εντολή «ου μοιχεύσεις», τα μοτίβα του έρωτα και της ηδονοβλεψίας μέσα από τη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σε έναν δεκαεννιάχρονο, τον Τόμεκ και μια μεγαλύτερή του γυναίκα, τη Μάγδα.
Ο Τόμεκ έχει μεγαλώσει σε ορφανοτροφείο και πλέον ζει με τη θετή του μητέρα. Από το δωμάτιό του παρακολουθεί με ένα τηλεσκόπιο την ιδιωτική ζωή της Μάγδας, η οποία ζει στην απέναντι πολυκατοικία. Όπως σε όλες τις ταινίες του Δεκαλόγου έτσι κι εδώ οι ήρωες ζούνε στο ίδιο μεγάλο κτιριακό συγκρότημα στη Βαρσοβία.
Η εμμονή του Τόμεκ για τη Μάγδα τον οδηγεί στο να σκαρφίζεται ψεύτικες αφορμές για να έρθει σε επικοινωνία μαζί της, μέχρι τη στιγμή που της ομολογεί τη συμπεριφορά και τα συναισθήματά του.

Δεκάλογος VII – «Ου κλέψεις»
Η Μάικα, μια νεαρή φοιτήτρια που τελειώνει το πανεπιστήμιο, μένει με τους γονείς της στο γνωστό κτιριακό συγκρότημα της Βαρσοβίας όπου ζουν όλοι οι ήρωες του Δεκαλόγου.
Έχει μια εξάχρονη κόρη, την Άνια, την οποία μεγαλώνουν οι γονείς της σαν να ήταν δική τους κόρη. Η μητέρα της Μάικα, που ποτέ δεν ήταν υποστηρικτική ή στοργική με τη δική της κόρη, αναπτύσσει πιο τρυφερή σχέση με την «κλεμμένη» Άνια. Η φοιτήτρια όμως δεν είναι ανήλικη πια κι επιθυμεί να φύγει για τον Καναδά, αλλά χρειάζεται την έγγραφη άδεια της μητέρας της πριν αποκτήσει διαβατήριο το παιδί της.
Ο Κριστόφ Κισλόφσκι καταπιάνεται με την έννοια της ιδιοκτησίας εστιάζοντας και πάλι στις ανθρώπινες σχέσεις, με αφορμή την έβδομη -για τους Καθολικούς- εντολή του Δεκαλόγου, «ου κλέψεις».

Δεκάλογος VIII – «Ου ψευδομαρτυρήσεις»
Η Ελβιέτα Λόραντς ξεκινά από τη Νέα Υόρκη για την Πολωνία με σκοπό να ερευνήσει, μεταξύ άλλων, τι απέγιναν οι Εβραίοι επιζήσαντες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Προσεγγίζει την καθηγήτρια φιλοσοφίας του πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, Σοφία, της οποίας τις διαλέξεις πάνω στην ηθική φιλοσοφία παρακολουθεί με ζωηρό ενδιαφέρον…
Στην όγδοη τηλεταινία του Δεκαλόγου, τα ηθικά διλήμματα της διδασκαλίας συναντούν την πραγματικότητα, φέρνοντας στην επιφάνεια το ξεχασμένο παρελθόν δύο γυναικών και το ψέμα που καθόρισε τη μετέπειτα ζωή τους.

Δεκάλογος IX – «Μην επιθυμήσεις τη γυναίκα του πλησίον σου»
Στην ένατη τηλεταινία του κινηματογραφικού αριστουργήματος Δεκάλογος, ο Κριστόφ Κισλόφσκι δραματοποιεί για ακόμα μια φορά, δίχως επιφανειακούς συναισθηματισμούς, τα υπαρξιακά διλήμματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι άνθρωποι στη ζωή τους.

Ο Ρομάν μαθαίνει ότι είναι ανίκανος. Αναγνωρίζοντας τις σεξουαλικές ανάγκες της γυναίκας του, την ενθαρρύνει να βρει εραστή. Η ίδια είναι απρόθυμη καθώς αγαπάει τον Ρομάν. Τελικά αποκτά εραστή έναν φοιτητή, τον Μάριο. Ο Ρομάν, παρά τις διαβεβαιώσεις του, ζηλεύει και διακατέχεται από την ιδέα ότι η Χάνκα ίσως ακολούθησε κρυφά τη συμβουλή του. Την παρακολουθεί και αρχίζει να σκέφτεται την αυτοκτονία…

Κάτοικοι του ίδιου συγκροτήματος πολυκατοικιών στη Βαρσοβία, οι κεντρικοί ήρωες όλων των ταινιών είναι απλοί άνθρωποι που γεύονται τα υπαρξιακά ύψη και βάθη της ζωής, ερχόμενοι σε διαλεκτική μαζί της. Η τελική λύτρωση δεν είναι αυτή που ενδιαφέρει τον Κισλόφσκι -πολύ λιγότερο τα ηθικοπλαστικά μηνύματα- όσο οι επιλογές που κάνει ο καθένας στη ζωή του.

Δεκάλογος X – Μην επιθυμήσεις τα αγαθά του πλησίον σου

Ο Κριστόφ Κισλόφσκι επικεντρώθηκε στην υλοποίηση του φιλόδοξου εγχειρήματος μετά από «μια περίοδο έντασης και ματαιότητας κατά τη διάρκεια της οποίας κυριαρχούσε το συναίσθημα του φόβου ότι τα χειρότερα έπονται. Τα πάντα, παντού, θα επιδεινώνονταν και η ζωή του κάθε ανθρώπου θα χειροτέρευε». Ο Δεκάλογος μεταδόθηκε για πρώτη φορά ολόκληρος στο Φεστιβάλ Βενετίας το 1989 και αναγνωρίστηκε αμέσως από κοινό και κριτικούς ως ένα κινηματογραφικό αριστούργημα.

Στο τελευταίο επεισόδιο του κύκλου, ένας πατέρας πεθαίνει αφήνοντας την πολύτιμη συλλογή γραμματοσήμων του στους δυο του γιους. Παρότι δε γνωρίζουν πολλά για το χόμπι του πατέρα τους είναι απρόθυμοι να πουλήσουν. Μαθαίνουν ότι λείπει ένα μόλις γραμματόσημο για να ολοκληρωθεί κάποιο πολύτιμο σετ στη συλλογή του. Για να το φέρουν στην κατοχή τους τα αδέρφια εμπλέκονται σε εκβιασμούς με τρίτους, υποψιάζονται ο ένας τον άλλον και ταυτόχρονα έρχονται πιο κοντά, μετά από χρόνια αποξένωσης. «Ουκ επιθυμήσεις πάντα όσα τω πλησίον σου εστί» προστάζει η δέκατη εντολή και ο σκηνοθέτης κλείνει τον κύκλο των επεισοδίων με μια ειρωνική χιουμοριστική όσο και ανθρωπιστική ματιά στη μοίρα του ανθρώπου.

 

Ίσως σας αρέσει και

Αφήστε το σχόλιο σας

*

Ας γνωριστούμε

Τον Μάρτιο του 2016 ίδρυσα τη λογοτεχνική ιστοσελίδα «Λόγω Γραφής», με εφαλτήριο την αγάπη μου για τις τέχνες και τον πολιτισμό αλλά και την ανάγκη μου για μια καλαίσθητη παρουσίαση και μια ευγενική διαχείριση και επικοινωνία και προς αυτή την ίδια τη λογοτεχνία αλλά και προς τους δημιουργούς της. Σε μία πορεία παγκοσμιοποίησης που όλα φαντάζουν να φτωχαίνουν, η πνευματική ένδεια είναι χειρότερη κατ’ εμέ. Η συναισθηματική στειρότητα. Η αναλγησία. Και έναντι αυτών μάχομαι. Όσοι αγαπάτε τη γραφή και μ’ αυτήν εκφράζεστε, είστε ευπρόσδεκτοι στη σελίδα μας. Μέσω της γραφής δημιουργούμε, επικοινωνούμε και μεταδίδουμε πολιτισμό. Φροντίστε τα κείμενά σας να έχουν τη μορφή που θα θέλατε να δείτε σε αυτά σαν αναγνώστες. Περισσότερα...

Αρχειοθήκη

Υποστηρικτές

theradio.gr - Web Radio with non stop Rock Music