«Θραύσματα – Μαρτυρία», γράφει η Μαρία Πανούτσου

Μια  Ιστορία με τέλος

Μια  Μαρτυρία  που έγινε παράσταση

 

Στην ίδια  παράσταση  μεταμορφωνόμουν και άλλαζα χωρίς διάλειμμα με την αλλαγή  του φωτισμού  και μόνο.

Δήμητρα Μάρα Μιχαλακέα

Η παράσταση βασίστηκε  στη μαρτυρία  της   Δήμητρας Μάρα Μιχαλακέα, με τίτλο:

«Γυναικείες Φυλακές Αβέρωφ»,  12 -13 Απριλίου  1949, «Ελεγεία», Εκδόσεις Άγρα.

Ένα έργο για τον Εμφύλιο και για τη δράση των γυναικών την περίοδο αυτή.  Η συγγραφέας  επέζησε μιας  εκτέλεσης  και αφηγείται  τις τελευταίες στιγμές   δυο γυναικών πριν την θανάτωσή τους.

Ένα κομμάτι  γραφής   δυνατό,  ευαίσθητο, καλά γραμμένο. Δείγμα γραφής μαρτυρίας. Mία μαρτυρία σημαντική για την ιστορική αυτή περίοδο, για την οποία υπάρχει ένας  ενοχικός τρόπος προσέγγισης και  μια αρνητική διάθεση αφού δεν υπήρξε μια ηρωική περίοδος. Το  αντίθετο ήταν μια περίοδος της ιστορίας μας με πολλά λάθη, πόσο μάλλον να σκεφτείς για το ανέβασμα μιας παράστασης θεατρικής.

Ήταν  η μόνη παράσταση για τον Εμφύλιο.

Η γνωριμία μου με το έργο

Έψαχνα  για νέο έργο. Συνήθως  πιανόμουν από έργα λογοτεχνίας και  προχωρούσα στην διαμόρφωση τους σε θεατρική παράσταση. Με ενδιέφερε  η κίνηση, ο λόγος, η μουσική, η εικαστική προσέγγιση, η κάθε μικρή  λεπτομέρεια όπου  το νόημα (ο λόγος), το μήνυμα του έργου της παράστασης,  θα  ερμηνευόταν όχι μόνο με λέξεις αλλά και με άλλες μορφές έκφρασης,  πάντα με  τον δικό μου αισθητικό-ηθικό τρόπο ανεβασμένη.

Η προσέγγισή μου γινόταν σε όλες τις παραστάσεις με κίνηση, χορό, μουσική, ήχους, τραγούδι και λόγο.

Ήμουν στην Κέα.  Καλοκαίρι. Είχα ξαπλώσει στην αυλή και διάβαζα το βιβλίο που μου είχε φέρει και προτείνει ο Τάσος Πετρής. Θυμάμαι πολύ καλά τη στιγμή αυτή. Το βιβλίο με κέρδισε τόσο πολύ που αμέσως πήρα την απόφαση να γίνει παράσταση.  Δεν ήξερα πώς, πού, πότε, αλλά ήθελα να γίνει παράσταση.  Το ταξίδι  αυτό κράτησε δυο χρόνια. Παρουσιάστηκε πρώτη φορά   στο εργαστήρι μου  στον Άγιο Αρτέμη, το μικρό θεατράκι με τις μεγάλες υπερβάσεις  σε όλα τα επίπεδα,  με στόχο  την υλοποίηση μιας διαδρομής, ενός οράματος.

Το μικρό βιβλίο που έγινε μια μεγάλη  σημαντική παράσταση, ένας σταθμός για μένα  γιατί θέλησα,  με ένα έργο για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα,  μια μαρτυρία από μια ιστορική περίοδο της Ελλάδας πολύ δύσκολη και ευαίσθητη, να περάσει στους νεότερους. Να ιδωθεί και να  σταθεί και ως έργο τέχνης, όχι μόνο ως μήνυμα,  στο  μεγαλύτερο φεστιβάλ  θεάτρου του κόσμου και έτσι το έστειλα και στο  Εδιμβούργο. Ήθελα το μήνυμα να σταλεί   με ένα σύγχρονο τρόπο έκφρασης.

Η Παράσταση και η Απόφαση

Η παράσταση μετά   το εργαστήρι του Θεάτρου Τομή   και   στο Δημοτικό θέατρο  της Αθήνας  ταξίδευσε  το 1997,  στο  Fringe Φεστιβάλ του  Εδιμβούργου,   στη Θεσσαλονίκη Πολιτιστική  πρωτεύουσα  1997,  Φεστιβάλ με τίτλο Γυναίκες των δυο θαλασσών,  στο  Windsor  Fringe Φεστιβάλ, στο  Λονδίνο  στο  θέατρο Man in the moon  και  στο  Theatro Technis – θέατρο που διευθύνεται από τον Κύπριο θεατράνθρωπο Γιώργο Ευγενίου, έναν άνθρωπο  που  πραγματικά  ήταν   τιμή και χαρά μου που παρουσίασα  δυο παραγωγές  στο θέατρό του (και  την Ιστορία με Τέλος και την Αντιγόνη) και  μοιραστήκαμε σκέψεις και   συγκινήσεις για το θέατρο και  τη ζωή.

Δεν έχω παρουσιάσει πολλές παραστάσεις, όμως όσες πρόλαβα ήταν έργο ζωής. Έδωσα χρόνο, χρήμα, ενέργεια, αφοσίωση και έχασα άλλα πολλά  της ζωής, που ποτέ  όμως δεν μετάνιωσα. Ή  -για  να είμαι πιο σωστή, πιο ειλικρινής, πιο στη ουσία των πραγμάτων  και όχι στα λόγια-  που πολύ ακριβά το πλήρωσα και το πληρώνω.

 

Ανοίγω παρένθεση.

(Και θα εξηγήσω πώς η  γνωστή παθογένεια/ες της χώρας μας, οφείλεται κυρίως στον εκάστοτε  τρόπο κυβέρνησης της χώρας,  όταν  η μια κυβέρνηση παραδίδει στην επόμενη  τα ίδια προβλήματα, ηθικά και πρακτικά,  αυτή η παθογένεια τρώει τα  παιδιά της  και κυρίως  όταν τα παιδιά της  είναι αυτόνομα και ατίθασα και οι πράξεις των δεν συμβαδίζει  με  τα προγράμματα  που έχει καταστρώσει.)

 

Η μαρτυρία

 

«Αγαπημένοι, στο πάρτι των Ηλείων δεν θα βρίσκομαι. Επιτελώ το τελευταίο καθήκον προς εσάς» έγραψε στην τελευταία της επιστολή η Νίκα. Η Νίκα Μαρκοπούλου.

Στις 12 του Απρίλη το 1949, μόλις σουρούπωσε, η κυρία Πόπη, η υπάλληλος στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ, μαζί με ένα φύλακα από τις ανδρικές φυλακές, διάβασε δύο ονόματα: Νίκα Μαρτοπούλου και Μαίρη Λεοντιάδου.

Στο μικρό δωμάτιο μελλοθάνατων, η φοιτήτρια Νίκα Μαρτοπούλου, με το κόκκινο κορδελάκι στα μαλλιά, πέρασε τις ώρες της προσμονής έως ότου έρθουν να τις πάρουν το ξημέρωμα για εκτέλεση,  απαγγέλοντας ποιήματα, όπως μας είπε η συγκρατούμενή της, που τους κράτησε συντροφιά για λίγες ώρες, η Δήμητρα Μάρα Μιχαλακέα.

 

Το κείμενο  -η μαρτυρία- είναι  ένας ύμνος στην προσωπική ελευθερία. Και  όλες μου οι επιλογές στο  θέατρο γι’ αυτό  μιλούν,  για αυτό και μόνο,  για αυτόν το λόγο  δημιουργήθηκαν.

Για να μιλήσουν για την προσωπική ελευθερία. Από   τα ελληνικά σύγχρονα έργα  μέχρι τα  διαχρονικά ελληνικά και ξένα θεατρικά έργα όπως  Αντιγόνη,  Νάστενκα,  Ιστορία με τέλος,  Κάφκα και Κάφκα,  Σπίτι από σάρκα, Η ευκαιρία της ζωής, Άσπρο Φως, Ιστορίες έρωτα και αναρχίας τα πιο σημαντικά.

Και στις  περισσότερες  παραστάσεις μου η  ηρωίδα ήταν γυναίκα, όχι γιατί είμαι φεμινίστρια –ποτέ δεν πίστεψα  στο  κίνημα αυτό– αλλά γιατί  πραγματικά πιστεύω  πως  η ύπαρξη της γυναίκας  και μόνο είναι μια ηρωική  συνύπαρξη με τον κόσμο,  κάτι που δεν συμβαίνει  στο ζωικό  βασίλειο, μιας και εκεί οι  φυσικές  διαδικασίες  είναι δεδομένες και πιο  δημοκρατικές, δηλαδή διέπονται από τη λογική της φύσης και μόνο.

Ο  άνθρωπος με τη λογική και τη συγκριτική του ιδιότητα που του έχει δοθεί, θα μπορούσε να διαφέρει και να δημιουργήσει έναν κόσμο καλύτερο

Με το έργο  αυτό έζησα  τρία χρόνια, 1996-1997-1998,   αλλά στην πραγματικότητα ποτέ δεν το  ξέχασα και πάντα το είχα ως μέτρο για τις επιλογές μου, ηθικές και αισθητικές, παρόλο που κάθε μου παράσταση είχε πολύ ξεχωριστά χαρακτηριστικά.

A Story with an Ending

Based on short stories from the Woman’s prison in Greece during the Civil war, 1945-1947, and uses music, dance and the text to tell a human story in the margins of History. By  Maria Panoutsou and Theatre Tomee.

15 Sep 97Man in the Moon
Inner London, Greater London

Στο  σημερινό ημερολόγιο, Θραύσματα  μιας  περιπέτειας, μια  ιστορία  τέχνης και ζωής. Κομμάτια και θρύψαλα, για να αναφερθώ συνειρμικά σε τίτλο  θεατρικού κειμένου του Γιώργου Σκούρτη.

Οι κριτικές για την παράσταση ήταν όλες καλές.  Επιλέγω δύο από τις  πολλές που γράφτηκαν και από  τον ελληνικό τύπο και από τον ξένο τύπο:

«Η Μαρία Πανούτσου πήρε μια ιστορία ανθρώπων, την ΙΔΙΟΠΟΙΗΘΗΚΕ, έγινε αυτοί οι ακινητοποιημένοι στο «παρελθόν μέχρι χτες άνθρωποι» με βαθύτερο στόχο να μιλήσει για όσα αγωνιωδώς βασανίζουν σήμερα τους Ανθρώπους.»

 

Τάσος Πετρής

Σύμβουλος Θεάτρου Τομή

«…Το πρώτο μέρος είχε στιγμές συγκλονιστικής ειλικρίνειας, ερμηνευμένες με εκπληκτική ωριμότητα και απλότητα, σχεδόν κατορθώνει να αποδώσει μέσα στο χώρο και το χρόνο μιας μόνο κίνησης ή μιας σειράς κινήσεων… καθοριστικές ερμηνείες του έρωτα και της μητρότητας. Κατά κάποιο τρόπο αυτό που απεικονίζεται εδώ είναι μια ιεροποίηση αυτών των εννοιών ή μάλλον μια ολοκάθαρη αντίληψη τής από τη φύση ιερής φύσης. Συμπερασματικά το έργο αυτό έχει καταλάβει ζηλευτή θέση στο δικό μου λεξικό εννοιών ως η αρχέτυπη αναπαράσταση της ελληνικής θηλυκής φύσης, ένας αληθινός ύμνος στον έρωτα και το θάνατο-πρόκληση.»

 

 Σπύρος Δοίκας, Συγγραφέας – μεταφραστής

 

 Οι  συνεργάτες μου την περίοδο εκείνη  1990- 2015   ήταν ό,τι πολυτιμότερο είχα. 

 


 

[Μαρία Πανούτσου – Ας γνωριστούμε]

 

Ίσως σας αρέσει και

Αφήστε το σχόλιο σας

*

Ας γνωριστούμε

Όσοι αγαπάτε τη γραφή και μ’ αυτήν εκφράζεστε, είστε ευπρόσδεκτοι στη σελίδα μας. Μέσω της γραφής δημιουργούμε, επικοινωνούμε και μεταδίδουμε πολιτισμό. Φροντίστε τα κείμενά σας να έχουν τη μορφή που θα θέλατε να δείτε σε αυτά σαν αναγνώστες. Τον Μάρτιο του 2016 ίδρυσα τη λογοτεχνική ιστοσελίδα «Λόγω Γραφής», με εφαλτήριο την αγάπη μου για τις τέχνες και τον πολιτισμό αλλά και την ανάγκη ... περισσότερα

Αρχειοθήκη